Online İşlem Merkezi
Giriş
Yardım       Yeni Kayıt
Sınav Sonuçları
Giriş
Yardım
Diğer Ülkelerde Özel Dershaneler
6.10.2010 Türkiye'de eğitim sistemi içinde özel dershanelerin yeri tartışılırken, özel dershanelerin yalnız Türkiye'de varolduğu şeklinde görüşler ifade edilerek de özel dershaneler suçlanmaktadır. Yine bu görüşe göre, yalnız Türkiye'de üniversite giriş sınavları vardır ve özel dershaneler bu sınavdan dolayı bir fırsatçılık sonucu doğmuştur. Birçok ülkede özel dershanelerin olmadığı, yine birçok ülkede üniversite giriş sınavlarının olmadığı bir gerçektir; ama üniversite giriş sınavları ve özel dershanelerin olduğu da bir başka gerçektir. Almanya gibi bazı ülkelerde, öğrencilerin üst okullara geçişi bilimsel bir yönlendirme ile yapılmaktadır. Bu gibi ülkelerde, özel dershane türü kurumlar azdır. Ama Japonya, Yunanistan ve İsrail gibi ülkelerde, hatta Amerika Birleşik Devletleri'nde bile özel dershane türü kurumlar vardır. İnsanların okul sistemi dışında kendilerini daha iyi yetiştirme, daha iyi öğrenim yapma gereksinimlerinden doğan özel dershaneler pek çok ülkede vardır. Kısa adı ÖZ-DE-BİR olan Özel Dershaneler Birliği Derneği Yönetim Kurulu'nun bizzat gidip, gezip gördüğü iki ülkedeki (Japonya ve Yunanistan) özel dershane gerçeğini kısaca vermek istiyoruz...
 
A) JAPONYA

Japonya'da özel dershaneler okul saatleri dışında öğrencilerin devam ettikleri "Özel Eğitimli Okullar" genel adı ile bilinmektedir. Bunlar da iki ana gruba ayrılmaktadır:

1- Özel Eğitimli Okullar Endüstrisi (JUKO)
Genelde bu kurumlara ilk ve ortaokul öğrencileri (zorunlu eğitim öğrencileri) devam etmektedir. Jukolar, öğrencileri genel olarak liselere giriş için il düzeyinde yapılmakta olan Akademik Başarı Sınavı'na hazırlamaktadır.

2- Gram Okulları (YOBİKO)
Yobikolar ağırlıklı olarak, üniversiteye hazırlık kursları yapmaktadır. Kısaca JUKO ve YOBİKO şeklinde adlandırılan özel dershaneler, Japonya'da çok yaygın eğitim kurumlarıdır. Görevleri yalnızca lise giriş ve üniversite giriş sınavlarına öğrenci hazırlamak ile de sınırlı değildir. Genel olarak Özel Eğitimli Okullar (Juko ve Yobiko) aşağıdaki alanlarda faaliyet göstermektedir:

    Lise giriş sınavlarına hazırlama
    Üniversite giriş sınavlarına hazırlama
    Yetiştirme kursları
    Seviye belirleme (hensachi)
    Eğitim danışmanlığı (rehberlik hizmetleri)
    Uydu yoluyla öğretim
    Eğitim araştırmaları
    Eğitim yayınları
    Pedagojik formasyon dersleri

Görüldüğü gibi Japonya'da özel dershaneler çok yaygın bir faaliyet alanı içindedirler. Buna karşılık açılış ve işleyişlerine Japon Eğitim Bilim ve Kültür Bakanlığı (MONBOSHO) karışmamaktadır. Herhangi bir ticaret şirketi gibi açılmakta ve eğitim işi yaptıkları için de, hiç vergi vermemektedirler.

Özel Dershanelerin İşleyişi: Japonya'da öğrencilerin büyük bölümü okul saatleri dışında özel dershanelere devam etmektedirler. Okullarda sınıf mevcutları 20-30 iken, özel dershanelerde anfi şeklindeki sınıflarda mevcutlar 150-300 arasında değişmektedir. Mevcutların kalabalık oluşu pek yadırganmamakta ve öğrenme önünde bir engel olarak görülmemektedir. Özel dershanelerdeki bir yıllık kurs ücreti ortalama olarak 700.000 Yen civarındadır.

Özel dershaneler, öğrencilerin başarı durumlarını belirten ve HENSACHİ (hensaçi) adı verilen Seviye Belgesi vermektedirler. Hensachi, bir öğrencinin öğrencilik yaşamı boyunca kullandığı önemli bir belgedir. Bu belge üst okullara kayıt sırasında da, toplum içinde de, bir işe girişte de önemli bir belge olarak görmektedir.
 
Uydu Aracılığı İle Eğitim: Japonya'da özel dershanelerin yaptığı işlerin içinde en ilginç olanlarından biri uydu yoluyla yapılan öğretimdir. Bazı dershaneler, yaptıkları dersleri canlı olarak veya paket halinde okullara satmaktadır. Ders işlendiği anda, abone olan okullar, Japonya'nın çeşitli yerlerinde uydu aracılığı ile öğrencilerine dersleri canlı olarak izletebilmektedirler. Bazı dershaneler adeta televizyon stüdyolarına benziyor.


Özel Dershanelerin Japon Eğitimine Katkısı: Bilindiği gibi, Japon ekonomik kalkınmasının temelinde, Japon insanının çalışkanlığı yatmaktadır. Bu çalışkanlık eğitim alanında ve özellikle de Özel Eğitimli Okullar adı verilen özel dershaneler sürecinde de kendini göstermektedir. Aşırı çalışma yarışı öğrencileri daha nitelikli yetiştirmek için organize olan, özel dershanelere talebin artmasına neden olmuştur. En iyi liselere, en iyi üniversitelere girme ve buna bağlı olarak en iyi iş ve yaşam koşullarını elde etme isteği, Japon kalkınmasının temel öğesidir. Bu noktada çok iyi organize olmuş ve topluma dinamizm veren özel dershaneler, Japon eğitimine büyük katkı sağlamaktadırlar. Aşırı yarışın, öğrencilerin psikolojik olarak yorulmalarına neden olduğu şeklindeki görüşler Türkiye'de olduğu gibi Japonya'da da tartışılmaktadır. Yarışı sınav cehennemi olarak nitelendirenler de vardır. Ancak buna rağmen, Japon insanı, tercihini çok çalışmaktan yana kullanmaktadır.

B) YUNANİSTAN

1) Tarihçesi:

Yunan eğitim sisteminde önceleri "evde eğitim" veren kişi "Dershane Öğretmeni" olarak adlandırılmıştır. Henüz organize olmuş okul sistemi yokken, birçok yerde olduğu gibi Yunanistan'da da birebir öğretim faaliyetleri olmuştur. Ülkemizde de bugün "özel ders" olarak adlandırılan bu olgunun, Yunan eğitim sisteminde daha derin kökleri vardır. Bu bağlamda Yunanlılar, Büyük İskender'e eğitim veren Aristoteles'i ilk dershane öğretmeni olarak görürler. M.Ö. 5. yüzyılda Yunanistan'da SOFİSTLER kent kent dolaşarak paralı ders verirlerdi. Sokrates paralı ders verdikleri için bunlara kızardı. Ama o dönemlerde sofistler aracılığı ile felsefe ve bilim yaygınlaştırılmıştır. Görecelilik savunulmuş, dogmatizme ilk tepki Sofistlerce verilmiştir.


Yunan eğitim sisteminde henüz "dershane" kavramı yokken "evde eğitim" kavramı kullanılmıştır. Yunan eğitim sistemi tarihinde 19. yüzyıldan itibaren, Matematik araştırma seminerleri ile, ilk kez bugünkü anlamda dershane kavramı kullanılmaya başlanmıştır. 1. Dünya Savaşı öncesi, Atina Üniversitesi'nde, öğretmenlerin verdiği araştırma seminerleri "Yüksek Dershaneler" olarak adlandırılmıştır. O dönemlerde üç tane yüksek dershane vardı. Bir kuşak Yunan Matematikçisi bu dershanelerde yetişti.
 
1903 yılında hükümet değişimi sonucunda görevinden alınan Atina Üniversitesi Matematik Doktoru Panagıotis Zervos, 1905 yılında geçimini sağlamak için Matematik Dershanesi kuruyor, büyük başarılar elde ediyor ve itibarını kazandığı 1923 yılına kadar, özel dershanesinde ders vermeye devam ediyor.

19. yüzyıl sonu, 20. yüzyıl başına kadar Yunanistan'da ne AEI (Yüksek Öğretim Kurumları) Sınavı, ne de üniversitelerde bölüm sınavları vardı. O tarihlerde dershanelerde okul dersleri için takviye dersleri verilirdi. 1916 yılından itibaren resmileşen politeknik üniversite giriş sınavları ile dershaneler sistematik hale gelmeye başladı.
 
2) Dershanelerin Kapsamı:
       Yunanistan'da, Türkiye'deki özel dershanelere benzeyen 4 kurum tipi var:

   a. Ortaöğretime hizmet veren özel dershaneler
   b. Yabancı Dil merkezleri
   c. Atölyeler (Serbest Eğitim Kurumları)
   d. Yükseköğretime hizmet veren özel dershaneler

Ortaöğretime hizmet veren özel dershaneler; ülkemizdeki özel dershanelere çok benziyor, sayıları 3 bin dolayındadır. Yabancı Dil Dershaneleri ya da Yabancı Dil Merkezleri ise çok daha yaygın olup, sayıları 8 bin dolayındadır. Ayrıca izne bağlı olmadan açılan meslek kursları şeklindeki kurumlara da Atölyeler deniyor. Yükseköğretim Dershaneleri, yalnız yüksek öğretim öğrencilerine hizmet vermekte olup, sayıları tüm Yunanistan'da 23 tanedir.

3) Açılma Koşulları:
a. Ortaöğretim Dershaneleri: Ortaöğretimde eğitimci olarak çalışabilme niteliklerine sahip bir kişi Yunan Eğitim Bakanlığına bir dilekçe ile başvurarak, Özel Dershane açabilir. Ancak eğitimci olmayan kişiler, tüzel kişilikli kuruluşlar (şirket, vakıf v.b.) ortaöğretim öğrencilerine yönelik dershane açamaz. Dershanenin açılabilmesi için yeterli sayıda öğretmen kadrosu gerekmektedir. İlk anda Matematik, Fizik, Kimya, Biyoloji ve Filoloji dallarında diploması olan öğretmenlerin bakanlığa sunulması gerekir. Açılma sırasında her dersliğin en az 14 m2 olması, tavan yüksekliğinin 2,85 metreden az olmaması, derslikteki azami öğrenci sayısının 12 olması, yangın merdivenin bulunması, jeneratör olması, bina yüksekse asansör bulunması gibi koşulların gerçekleştirilmesi de gerekiyor.
 
b. Yabancı Dil Dershaneleri: Yunanistan veya AB ülkeleri vatandaşı herhangi bir gerçek veya tüzel kişi, Yabancı Dil Dershanesi açmak için Yunanistan Eğitim Bakanlığı'ndan izin alabilir. Bu tür bir dershane açmak için eğitimci olma zorunluluğu yoktur. Yabancı Dil Dershanesi'ni açan kişi, eğitimci olarak atanma niteliklerine sahipse, dershanenin müdürlük görevini de üstlenebilir.

c. Atölyeler: Atölye açmak için bakanlıktan izin alınmamaktadır.

d. Eğitim - Öğretim Çalışmaları: Ortaöğretim dershanelerine genel olarak Lise-3 ve Lise-2 öğrencileri devam etmektedir. Lise son sınıftaki öğrencilerin %85'i üniversiteye girebildiği için, özel dershanelere devam eden lise mezunu öğrencilerin sayısı azdır. Lise-3 te okuyan öğrencilerin %90'ı , Lise-2 de okuyan öğrencilerin de %60'ı özel dershanelere devam ediyor.
Ortaöğretim dershanelerine genel olarak Lise-3 ve Lise-2 öğrencileri devam etmektedir. Lise son sınıftaki öğrencilerin %85'i üniversiteye girebildiği için, özel dershanelere devam eden lise mezunu öğrencilerin sayısı azdır. Lise-3 te okuyan öğrencilerin %90'ı , Lise-2 de okuyan öğrencilerin de %60'ı özel dershanelere devam ediyor.
 
Ortaöğretim dershanelerinde sınıf mevcutları 10-12 civarındadır. Genel olarak Atina ve Selanik kentlerinde yaygın olan bu özel dershanelerin kapasiteleri genelde küçüktür. Birçok özel dershanenin mevcudu 100-200 dolayındadır. Özel dershanelere öğrenciler genel olarak, akşam saatlerinde devam ediyorlar. Ders saatleri 16.30-22.30 arasında olabiliyor. Pazar günleri ders yapılamıyor. Az sayıda dershanelere devam eden mezun öğrenciler sabah saatlerinde kurs görüyorlar. Eğitim çalışmaları ülkemizdeki uygulamalara çok benziyor. Çok sayıda test uygulaması var. Test kitapları çok yaygın. Öğretim çalışmalarında teknoloji daha çok kullanılıyor. Kurslara devam sırasında öğrenci ve öğretmenler için giysi sınırlaması yok.

Yunanistan'da ortaöğretim dershaneleri, Lise-2 ve Lise-3'ün sonunda tüm Yunanistan genelinde yapılan hem sınıf geçme hem de üniversiteye girme işlevi olan iki sınav için öğrencileri hazırlarlar. Türkiye'de olduğu gibi devlet bu kurumlara sıcak bakmadığı için, devlet okullarında bu amaçla ücretsiz kurslar düzenlenmektedir. Ama yine de kurslara devam eden öğrencilerin %95'i özel dershaneleri tercih etmektedir.

ÖZEL DERSHANE GERÇEĞİ

Sayıları Japonya'da onbinlerle ifade edilen, Yunanistan gibi küçük bir ülkede bile sayıları binlerle ifade edilen, Amerika Birleşik Devletleri ve İsrail gibi pek çok ülkede bulunan özel dershaneler, eğitim-öğretimin bir gerçeğidir. Japonya'da ilköğretim öğrencilerinin %65'i, lise öğrencilerinin %40'ı özel dershanelere devam ederken; Yunanistan'da ilköğretim seviyesinde oran çok düşük, lise seviyesinde ise % 80'leri aşmaktadır.

Türkiye'de konumları çok tartışılan lise son sınıf öğrencilerinin %35 i özel dershanelere devam ederken, Yunanistan'da lise son sınıf öğrencilerinin %90 ı özel dershanelere devam etmektedir.

Pek çok sorunu olan Türk Eğitim Sistemi içinde, birçok sorunun kaynağı olarak özel dershaneleri görmek, adeta bu kurumları günah keçisi yapmak haksız bir anlayıştır. Abartılı bazı değerlendirmeler objektif değildir. Özellikle özel dershanelerde yapılan öğretimin, öğrencileri ezberletmeye yönelttiği şeklinde görüş doğru değildir. Tersine, özel dershanelerde öğrencilerin daha özgür düşünmesine, yorum, analiz, sentez yapmasına olanak tanınır. Öğrencilerin planlı, programlı olduğu sürece, çok ders çalışmasının sakıncası yoktur. Genelde öğrencinin okula devam etme süresi beş yarım gündür. Birçok okulda öğrenci beş yarım gün ve hafta sonu okulun dışındadır. Bu haftalık sürenin bir bölümünün (yaklaşık 10-12 saat) dershane kurslarında geçmesi hiçbir öğrenciye zarar getirmez. Öğrencinin okul dışındaki zamanının bir bölümünü isteyerek ve severek ders çalışmaya ayırması, çalışma yarışına girmesi neden olumsuz olsun? Asıl işi öğrenme olan öğrencileri çalışmaktan alıkoymak, onların gelecekte başarılı ve mutlu olmasını engellemektedir. Çalışmakla ilgili olarak M. Kemal ATATÜRK'ün iki güzel sözüne bakalım: "Çalışmadan, öğrenmeden, yorulmadan rahat yaşam yollarını alışkanlık haline getirmiş uluslar; önce onurlarını, sonra özgürlüklerini ve daha sonra da geleceklerini kaybetmeye mahkumdurlar." , "Tek bir şeye ihtiyacımız vardır, o da çalışkan olmak."

Özel dershanelerin eksikleri, yanlışları olabilir, vardır da. Ancak varlıklarını tartışmaktan artık vazgeçmek gerekir.