Online İşlem Merkezi
Giriş
Yardım       Yeni Kayıt
Sınav Sonuçları
Giriş
Yardım
Eğitim-Öğretim Faaliyetleri
6.10.2010 A) ÖĞRETİM ŞEKLİ

Özel dershanelerde yapılan öğretim etkinlikleri, aslında bir okulda yapılan öğretim etkinliklerinden çok farklı değildir. Öğrencilerin daha başarılı olma isteğiyle devam ettikleri özel dershanelerdeki öğretim, okula paralel yürütülen tamamlayıcı ve pekiştirici bir öğretim şeklidir. Yapılan öğretim şekli; öğrencinin ara sınıfta kendisini daha iyi yetiştirmesi, okula takviye sağlaması ve bir üst okulun giriş sınavlarına hazırlanması amacına göre, elbette değişmektedir. Ara sınıf yetiştirme kurslarında daha çok konu anlatımı yapılırken, üst okulların giriş sınavlarına hazırlama kurslarında konu anlatımı yanında test türü soru çözümüne önem verilmektedir.

Özel dershaneler, okullarda uygulanan programların varsa eksiğini tamamlamakta, yoksa verileni pekiştirmektedir. Bunu yaparken okulların veremediği teknik yapılanmayı sağlamakta, benimsetmekte ve hedef olan başarıya yönlendirmektedir. Bu yönüyle, özel dershanelerde aslında kavramaya yönelik bir öğretim vardır denilebilir. Test uygulamalarının olması bu kavramayı zayıflatmaz, güçlendirir. Özel dershaneler programlarını uygularken planladığı öğretimi kesintisiz ve metodik olarak yürütür. Gerekli olanı verir, yöneldiği amaçta odaklaşır.

Özel dershane öğretiminde belirli seviyelerde gruplanan öğrenciler; kendisiyle, grubuyla, dershanedeki tüm arkadaşlarıyla yarış içindedir. Bu yarış, abartılmadığı takdirde zararlı değildir. Çalışma yarışı istenilen bir şeydir. Bu çalışma sırasında, notla bir değerlendirme olmadığından öğrencinin öğrenmesi, kendini yetiştirmesi esas olmaktadır. Merkezi sınavlara hazırlanan öğrenciler için hedef zaten bellidir. Hedef daha iyi olmak, başarmaktır.

Özel dershanelerde uygulanan programlar, okul derslerinin paralelinde hazırlanmakta ve Milli Eğitim Bakanlığı'nın onayı ile yürütülmektedir. Bakanlık müfettişleri ile de denetimi yapılmaktadır.

Özel dershanelerde çağa uygun bilimsel yöntemlerle öğretim yapılmaktadır. Okul, seviye ve istek durumuna göre öğrenciler sınıflandırılmakta ve açılan sınıfın veya grubun durumuna uygun programlar geliştirilmektedir. Seviyeye uygun şekilde konuların genel bir tekrarı yapıldıktan sonra test uygulamalarına geçilmektedir. Pek çok özel dershanede sanıldığı gibi, bilgi ezberletme ve test alışkanlığı kazandırma ön planda değildir. Düşünme, yorumlama, sentez ve analiz yapma şeklinde verilen öğretimde, öğrencinin anlaması ve kavraması esas alınmaktadır. Not ilişkisinden uzak olan bu öğretim şeklinde öğrenme çok daha iyi olabilmektedir. Bu bakımdan günümüzde, genel olarak özel dershanelerde yapılan öğretim, Türkiye'deki öğretim standartlarının üstündedir.

B) REHBERLİK HİZMETLERİ

Eğitim - öğretim sistemimiz içinde önemli bir rol oynayan ve etkin birer eğitim - öğretim kurumu olan özel dershaneler, son yıllarda öğretimin yanısıra eğitime de büyük önem vermeye başlamış, öğrencilerin çeşitli gereksinimlerine daha iyi cevap verebilmek, onları daha başarılı ve uyumlu kılabilmek için yeni arayışlara yönelmişlerdir. Bu anlayışla başlatılmış olan rehberlik etkinlikleri, resmi olarak ve organize bir biçimde 1987 yılından bu yana sürdürülmektedir. Milli Eğitim Bakanlığı, 13 Ağustos 1987 tarih ve 18112 sayılı genelge ile, bazı dershanelerin eğitim - öğretim etkinliklerinde yer verdikleri rehberlik hizmetlerinin, tüm özel dershanelere yaygınlaştırılmasını istemiştir. Bakanlığımız genelgesi incelendiğinde dershanelerde yapılması istenen rehberlik etkinliklerinin iki grupta toplandığı görülür:

1- Rehberlikle İlgili Görevler

    Mesleki Rehberlik
    Yöneltme
    Bilgi toplama

2- Ölçme ve Değerlendirme İle İlgili Görevler

Adı geçen bakanlık genelgesinde de vurgulandığı gibi öğrencilerin mesleğe yönelmesinde eğitsel ve psikolojik konularda çeşitli sorunlarının çözümünde yardımcı olunması gerekmektedir. Özel dershane öğrencileri üzerinde yapılan araştırmalar, gözlemler, karşılıklı görüşmeler, öğrencilerin aşağıda sıralanan konularda en fazla yardıma gereksinimleri olduğunu ortaya koymaktadır:

    Kendini tanıma, ilgi ve yeteneklerinden haberdar olma
    Kendine en uygun okulu ve mesleği seçebilme
    Meslekleri ve bu mesleklerin kazandırıldığı yükseköğretim kurumlarını tanıma
    Yükseköğretimde barınma, beslenme, ulaşım, ekonomik sorunlar hakkında bilgi edinme
    Temel bilgi eksiklikliğinin giderilmesi
    Verimli ders çalışma teknikleri
    Planlı, programlı çalışma
    Sınavda dikkat edilecek noktalar
    Sınav sistemi hakkında bilgi
    Sınav heyecanını yenebilme
    Ders çalışmaya isteksizlik
    Gelecekle ilgili endişeler
    Arkadaşla ilgili sorunlar
    Aile ile ilgili sorunlar, aile içi iletişim
    Kazanamama korkusu
    Kendine güvensizlik
    Kişilik gelişimindeki eksiklikler
    Okuldan ve dersten kaçma, derste disiplini bozma gibi uyumsuzluklar
    Kendine ait kararlar almada güçlükler
    Sigara, içki, kumar, ilaç vb. kötü alışkanlıklar
    Okuma alışkanlığının zayıf olması
    Boş zamanların değerlendirilmesi

Belirlenen bu sorunlara çözüm getirmek amacı ile Rehberlik ve Araştırma Servisleri, çalışmalarını 3 grupta toplamaktadır:

     a.  Eğitsel Rehberlik
     b.  Mesleki Rehberlik
     c.  Psikolojik Danışma

a. Eğitsel Rehberlik

Öğrencinin, devam ettiği öğrenim dalında başarılı olabilmesi için yapılan yardımlara eğitsel rehberlik denir.

Özel dershanelerde eğitsel rehberlik hizmetleri olarak yapılması gereken etkinlikler aşağıdaki gibi sıralanabilir:

1- Öğrencilerin mevcut bilgi seviyelerini ölçüp, öğretime bu seviye göz önünde bulundurularak başlanması amacı ile ders yılı başında seviye tespit sınavı yapılarak öğrencileri çeşitli seviye gruplarına ayırmak
2- Öğrencinin ilgi ve yeteneklerini, çeşitli ölçme teknikleri ile belirleyip, kendilerine uygun bir hedef oluşturmalarına yardımcı olmak
3- Belirlenen hedefe ulaşmak için verimli ders çalışma teknik ve alışkanlıkları konusunda bilgilendirmek , örneğin;

    Ders çalışılacak ortamın özellikleri,
    Planlı ve programlı çalışmak,
    Dikkati derse yoğunlaştırmak,
    Not tutma, özet çıkarma gibi alışkanlıklar edinmek,
    Kaynaklardan yararlanmak,
    Özellikle uzun konularda bütün-parça-bütün yöntemini kullanmak,
    Okuma hızını artırma çalışmaları yapmak,
    Gerektiği kadar tekrar yapmak,
    Temel bilgi eksikliğini gidermek, gibi konularda yardımcı olmak

4- Sınavlardaki başarıları takip edilerek başarı düşmesi gösteren öğrencilerle özel olarak ilgilenilerek, başarısızlık sebeplerini araştırmak ve giderilmesine yardımcı olmak
5- Öğrencilerin genel olarak başarısızlık sebeplerini belirlemek amacı ile çeşitli anket araştırmaları yapmak, belirlenen sebeplerin giderilmesi için bilimsel çözüm yolları uygulamak, gerektiğinde veliler ile iletişim kurmak
6- Üstün yetenekli öğrencileri tespit etmek, yeteneklerini geliştirmelerine yardımcı olmak
7- Olağan öğretmenler toplantılarına katılarak, öğrencilerin başarıları ile ilgili bilgi vermek, ölçme ve değerlendirme sonuçlarını yorumlayarak gerekli açıklamaları yapmak

b. Mesleki Rehberlik

Özel dershane öğrencilerinin en fazla yardıma gereksinim duydukları konuların başında kendi ilgi ve yeteneklerine uygun mesleği seçme, üniversiteleri tanıma, doğru tercih sıralaması yapma gelmektedir. İşte, öğrencilerin mesleklere ve meslek seçimlerine ait sorunlarını ele alan rehberlik etkinlikleri, mesleki rehberlik adını almaktadır.

Özel dershanelerde yapılan mesleki rehberlik etkinlikleri şu şekilde sıralanabilir:

1- Öğrencinin;

    Fiziki özelliklerinin,
    Kişisel özelliklerinin,
    Akademik özelliklerinin,
    Sosyo-ekonomik özelliklerinin,
    İlgi ve yeteneklerinin belirlenmesi

2- Mesleklerin;

    İş bulma olanakları,
    Çalışma ortamı,
    Öğrencinin ilgi ve yeteneklerine uygun olup olmadığı,
    Ekonomik koşulları,
    İşin avantaj ve dezavantajları,
    İşte ilerleme, yaratıcılık, tekdüzelik veya değişiklik, yetenekleri kullanma gibi özelliklere uyup uymadığı,

gibi niteliklerin araştırılması, öğrencilere tanıtılması

3- Çevredeki meslek mensuplarının, zaman zaman öğrencilere meslekleriyle ilgili tanıtıcı bilgi vermeleri için ortam hazırlanması

4- Üniversitelerin;

    Eğitim-öğretim olanakları,
    Beslenme, barınma, ulaşım vb. olanakları,
    Ailenin ekonomik durumuna uygun olup olmadığı,

gibi özelliklerinin araştırılması ve öğrencilere tanıtılması

5- Öğrencilerin, dershanedeki öğrenimleri süresince katıldıkları tüm sınav sonuçlarının, sayısal ve sözel olarak ÖSYM değerlendirme sistemine göre değerlendirilip ortalama puanlarının hesaplanması, bir cetvel haline getirilerek, tercih sırasında öğrencinin durumu ile tercihleri arasında uyum sağlamasına yardımda bulunulması

6- Öğretim yılı içerisinde veli toplantıları yaparak, öğrencilerin, başarıları için gerekli olan ve velileri tarafından bilinmesinde yarar görülen özelliklerinin velilere iletilmesi, velilerden de öğrencilerin öğretmenler tarafından belirlene-meyen özellikleri varsa bunların öğrenilip öğrencilere daha yararlı olunması, ayrıca gençlerin eğitimi ile ilgili önemli uyarılarda bulunulması

7- Meslek seçiminde aile veya yakın çevre tarafından uygulanan baskı unsurunun ve yanlış yönlendirmelerin ortadan kaldırılması veya azaltılması için çalışmalar yapılması

8- Öğretim yılı içerisinde sınav sistemleri, üniversite tanıtımı, mesleklerin tanıtımı, genel tavsiyeler vb. konuları kapsayan rehber kitapçıklar hazırlanarak, öğrencilerin yararlanmasının sağlanması

9- Rehberlik servisinde kurulacak kitaplıkta, öğrencilerin ödevlerini yapabilecekleri, üniversite ile ilgili her türlü sorularına yanıt bulabilecekleri, gençlik sorunları ve eğitimi ile ilgili konuları kapsayan kaynakların bulundurulması

10- Her öğretmenin, Rehberlik Servisi görevlilerince motive edilerek, birer rehber öğretmen gibi öğrencileri tanıyıp yönlendirmelerinin sağlanması

c. Psikolojik Danışma

Psikolojik sorunlarla ilgili yapılan danışmadır. Rehberlik ve Araştırma Servisi, çeşitli ölçme yöntemleriyle (anket, sorgu cetveli, gözlem, mülâkat vb.), öğrenciler üzerinde birtakım araştırmalar yaparak, psikolojik yardıma gereksinimi olduğunu belirlediği veya problemi nedeniyle servise kendiliğinden başvuran öğrencilere çeşitli psikolojik yardım etkinliklerinde bulunabilir.

Rehberlik ve Araştırma Servisi'nin öğrenciler üzerinde yaptığı araştırmalar ve servise başvuran öğrencilerle yapılan görüşmelerin ortaya koyduğu;

    Kendine güvensizlik, başaramama korkusu,
    Aşırı sınav heyecanı,
    Aile ile uyumsuzluk,
    Arkadaş edinmede güçlük,
    Konuşurken aşırı heyecanlanma,
    Sebebini bilmediği çeşitli korkular,
    Gelecekle ilgili kaygı,
    Ekonomik problemlerin yarattığı çeşitli sıkıntılar,
    İnsanlardan kaçma,


gibi psikolojik sorunlar ele alınarak, çeşitli rehberlik yöntemleriyle bu konularda gerekli yardımlarda bulunmak mümkündür.

Özel dershanelerdeki psikolojik danışma etkinlikleri aşağıdaki sıralanabilir:

1- Psikolojik sorunu olduğu belirlenen veya kendiliğinden başvuran öğrencilerle aralıklı olarak görüşülerek, problemin sebeplerinin araştırılması, gerekli rehberlik teknikleri kullanılarak problemini çözmesine yardımcı olunması
2- Özel sorunu nedeniyle servise gelen ve aralıklı olarak devam eden öğrencilerle ilgili "Görüşme Kayıt Fişi" tutularak öğrencinin takibinin sağlanması
3- Öğrencilerin aşırı sınav heyecanını gidermeleri amacıyla, tek tek yapılan yardımların yanısıra sınıflar dolaşılarak bu konuda grup halinde yardımda bulunulması
4- Üniversitelerle ilişki kurularak çeşitli gençlik sorunları ile ilgili konferanslar ve paneller düzenlenmesi için girişimlerde bulunulması
5- Veli toplantıları düzenleyerek, velilerin gençlik çağı özellikleri hakkında daha fazla bilgilendirilmesi, aile-çocuk iletişiminin daha iyi kurulabilmesine yardımcı olunması

C) ÖLÇME-DEĞERLENDİRME ÇALIŞMALARI

Özel dershanelerde rehberlik hizmetleri ile paralel sürdürülen bir diğer çalışma da ölçme - değerlendirme çalışmalarıdır. Birçok özel dershanede bu çalışmalar bilgi - işlem birimi ve rehberlik servisinin koordinasyonu ile gerçekleştirilmektedir. Elbette özel dershanelerde ağırlıklı olarak kullanılan ölçme yöntemi test türü sınavlardır. Özel dershanelerdeki öğrencilerin hangi özelliklerinin ölçülmesi, yorumlanması, yeni uygulamalarda kullanılması gerektiğini, yine Milli Eğitim Bakanlığı'nın 13 Ağustos 1987 gün ve 18112 sayılı "Özel Dershanelerde Rehberlik, Ölçme ve Değerlendirme Servisi" başlıklı yazısının ölçme ve değerlendirme bölümünde şöyle ifade edilmektedir:

a- Tekniğine uygun soruların hazırlanabilmesi için ilgililere açıklayıcı döküman temin etmek
b- Test sorularını derslere, konulara, ölçmek istediği amaca göre ayırarak soru bankası oluşturmak
c- Her sorunun çeşitli uygulama tarihlerine göre analizlerini yapmak; soruların güçlük dereceleri ile ayırıcı güçlerini hesaplamak; güçlük dereceleri, ayırıcı güçleri vb. yönlerden uygun olmayan soruları tespit ederek soru bankasından çıkarmak
d- Ölçme ve değerlendirme sonuçlarına göre program geliştirme ihtiyaçlarını tespit etmek,
e- Öğretime başlamadan önce öğrencilerin seviyelerini tespit etmek, öğretim faaliyetleri esnasında çeşitli zaman dilimlerinde verimi ölçmek maksadıyla her devre için imtihan programı yapmak
f- Ölçme ve değerlendirme sonuçlarına göre öğrencilerin derslere, konulara ve ulaşılması beklenen hedef davranışlara göre başarı veya başarısızlıklarını tespit etmek, tespit sonuçlarını tavsiyelerle birlikte öğrencilere vermek"

Ayrıca, adı geçen genelgede, Rehberlik Ölçme ve Değerlendirme Servisi koordinatörlüğünde değerlendirme toplantıları yapılması gerektiği, bu toplantılarda;

1- Her öğrencinin durumunun tek tek ele alınarak başarı veya başarısızlıklarına göre yapılacak yöneltmenin tespiti,
2- Başarısızlık sebeplerinin tahlili,
3- Uygulanan ders programına göre ders programının olumlu veya olumsuz yönlerinin tespiti ve buna göre program geliştirilmesi gerektiği üzerinde durulmuştur.

Milli Eğitim Bakanlığı'nın bu genelgesi doğrultusunda, özel dershanelerde ölçme-değerlendirme birimleri, bilgisayar sisteminin gelişmesi ile birlikte çok üst boyutlara çıkmıştır. Dershanede çok sık yapılan deneme sınavlarında öğrencilerin başarı sıralamaları çok net olarak belirlenebilmektedir. Çok ciddi bir şekilde uygulanan sınavlar öğrenciler tarafından da çok önemsenmektedir.

Dershanedeki ölçme-değerlendirme birimi, rehberlik servisi ile birlikte, uygulanan testin güvenilirliğini, geçerliliğini, ayırt ediciliğini incelemekte, sınav sonucunda soru analizi yapmaktadır.

Sınav sonuçlarına göre, öğrencilerdeki başarı yükselmeleri ve düşmeleri değerlendirilmekte ve sonuç velilere de bildirilmektedir.

D) SOSYAL , KÜLTÜREL VE SPORTİF ETKİNLİKLER

Genellikle özel dershanelerin, eğitimden çok öğretime ağırlık verdiği şeklinde yaygın bir kanı vardır. Ancak, başta rehberlik servisi çalışmaları olmak üzere, özel dershanelerde eğitim kategorisine girebilecek pek çok etkinlik yapılmaktadır. Bazılarını kısaca belirtmek istiyoruz:

1- Meslek seçimi, sınav kaygısı, anne-baba iletişimi gibi pek çok konuda düzenlenen konferans, paneller ve söyleşiler
2- Çeşitli veli ve öğrenci seminerleri
3- Fen ve edebiyat alanında düzenlenen çeşitli yarışmalar (kompozisyon, şiir ve karikatür vb.)
4- Ders ve test kitapları dışında yayınlanan çeşitli kitap ve dergiler,
5- Çeşitli kampanyalar (sigara karşıtı, çevre, kan bağışı vb.)
6- Çeşitli eğitsel kol faaliyetleri
7- Geziler, moral çayları
8- Çeşitli sportif yarışmalar (masa tenisi, futbol, satranç vb.)
Birçok özel dershanede yukarıda sıraladıklarımızın dışında da pek çok eğitsel etkinlikler yapılmaktadır.

E) ÖZEL DERSHANELERİN SAĞLADIĞI SOSYAL YARARLAR

Pek çok sosyal kurum gibi, özel dershaneler de toplumun ihtiyacından doğmuştur ve bir ihtiyacı karşıladıkları için de varlıklarını sürdürmektedirler. Özel dershaneler, belirli bir ücretle öğrencilere hizmet verirken, bir taraftan da sosyal görevler üstlenmektedirler.

Önceki bölümde ifade ettiğimiz sosyal, kültürel çalışmalardan başka, özel dershanelerin sağladığı bazı sosyal yararları aşağıdaki gibi özetleyebiliriz:

1- 2001 yılı verilerine göre,Türkiye'de yaklaşık 2000 özel dershanede; 28 bin'i öğretmen, 13 bin'i diğer personel olmak üzere, 40 bin'i aşkın kişi görev yapmaktadır. Bugünkü Türkiye koşullarında 40 bin kişiye iş olanağı sağlamak, çeşitli yan sektörlere katkı sunmak önemli bir sosyal işlev olarak görülmelidir.
2- Üniversite giriş sınavlarında ilk girişlerde başarılı olamayan onbinlerce genç; kahve köşelerinden, sokaktan alınarak tekrar eğitim-öğretim ortamına çekilmektedir.
3- Binlerce genç kurslardan ücretsiz yararlandırılmaktadır.
4- Ekonomik koşulları iyi olan öğrenciler, özel ders gibi pahalı bir yolla sınavlara hazırlanırken, özel dershaneler orta ve dar gelirli aile çocuklarına çok daha ekonomik koşullarda hizmet vererek, bir ölçüde fırsat eşitliği sağlamaktadırlar.
5- Özel dershaneler, öğretmenlerin emeklerini değerlendirerek, ekonomik yönden görece olarak daha iyi olmalarını sağlamaktadır. Bu da, kısmen öğretmenlere bir toplumsal statü kazandırmaktadır.